


















|
Niemal
jednocześnie pokazano go na warszawskim Placu Defilad, a to dlatego, że
równo rok wcześniej podpisano umowę Między FIAT Sp.A.. a PHZ PM
Polmot "O współpracy technicznej i licencji...", która
przewidywała uruchomienie w Polsce produkcji samochodu małolitrażowego
126p (595 ccm), o niemal identycznych właściwościach technicznych jak
wioski model. W umowie przewidziano wydatki dewizowe na zakup maszyn,
oprzyrządowania, części i podzespołów samochodu do czasu
wyprodukowania ich w Polsce.
Z początkiem 1972 roku powstała oficjalnie Fabryka Samochodów Małolitrażowych
w Bielsku-Bielej, a 6 czerwca 1973 r. zmontowano tu, całkowicie z włoskich
części, Fiata 126 ze znaczkiem "p". Kosztował on 69 tys. zł,
a średnia Polaka wynosiła wtedy ok. 3-4 tys. zł. Na giełdzie autka
te dochodziły do 110 tys. zł. Uruchomiona oficjalnie 22 lipca 1973 r.
(wiadomo - święto) linia produkcyjna w Bielsku wypuściła do końca
roku 1500 sztuk, a w następnym roku już 10 tys. "maluchów".
Dokładnie dwa lata po prezentacji modelu 126 w Turynie, z Bielska ruszyły
pierwsze silniki dla włoskiej wersji.
Rok 1975 był znaczącym dla tej marki. W Polsce we wrześniu
uruchomiono wersję "p" w drugim, nowoczesnym zakładzie w
Tychach. Fiat 126p uczestniczy) z powodzeniem w 43. Rajdzie Monte Carlo,
gdzie poza konkursem Sobiesław Zasada z Longinem Bielakiem testowali
olej "Selectol Specjal". W tym samym roku auto pojawiło się
w Rajdzie Polski; w kraju stworzono dla niego odrębną klasę markową,
dla najmniej zamożnych zawodników. W zespole startowali wtedy m.in.
Wiesław Cygan; Mirosław Ficoń, Robert Herba i Janusz Szerla.
W 1977 r. Fiat przeprowadził pierwszą większą modernizację modelu
126p. Pojemność silnika zwiększono do 652 cm3 przez powiększenie do
77 mm średnicy cylindra. W układzie dolotowym wprowadzono tłumik
szmerów ssania. Uzyskano wzrost mocy do 17,7 kW. Nowy silnik oznaczono
symbolem 126 A1 000. Prądnicę prądu stałego zastąpiono
alternatorem, powiększono średnicę hamulców bębnowych do 185 mm
oraz wprowadzono nowe obręcze kół jezdnych. Zmiany w nadwoziu to nowy
wystrój tablicy przyrządów oraz nowe zderzaki z tworzywa sztucznego.
W celu rozszerzenia krajowej oferty w OBR SM opracowano kilka wersji
samochodu Polski Fiat 126p 650, o zróżnicowanym wyposażeniu.
Do produkcji zatwierdzono ostatecznie cztery - 650 Standard, 650
Special, 650 Lux i 650 Komfort. Wersja 650 Special została wzbogacona,
m.in. o siedzenia z regulacją kąta pochylenia oparcia, szybę przednią
z zielonym pasem przy górnej krawędzi, ogrzewana szybę tylną,
stacyjkę z blokadą kierownicy i regulator pracy wycieraczek. W wersji
650 Lux zastosowano m.in. wzmocniony układ hamulcowy, alternator,
przednie siedzenia o zmienionym kształcie, bezwładnościowe pasy
bezpieczeństwa, odchylane szyby tylnych okien bocznych oraz nakładki z
tworzywa sztucznego na końcach zderzaka przedniego i tylnego.
Najbogatsze wyposażenie otrzymała wersja 650 Komfort, gdzie ponadto
dodano pokrycia siedzeń z welutyny, boczne listwy odbojowe i zderzaki z
tworzywa sztucznego, które spowodowały zwiększenie długości
samochodu do 3129 mm. Pojazdy z silnikami 650 produkowane były równolegle
z modelami 600.
Od 1976 r. w OBR SM prowadzono prace, zmierzające do ograniczenia zużycia
paliwa przez PF 126p. Początkowo były to prace nad odmiennym systemem
zasilania o nazwie "pneumatyczne wytwarzanie mieszanki" (PWM),
znanym również jako gaźnik Ryszarda Szotta. Zastosowanie PWM umożliwiło
zmniejszenie zużycia paliwa przy jednoczesnym podwyższeniu mocy i
maksymalnego momentu obrotowego oraz obniżeniu zawartości substancji
toksycznych w spalinach. Pierwszy prototypowy PF 126p wyposażony w
system PWM rozpoczął badania trakcyjne w 1978 r. Rozwiązanie okazało
się jednak bardzo skomplikowane, trudne do regulacji i zbyt kosztowne.
W tej sytuacji powrócono do doskonalenia tradycyjnych urządzeń.
Zmianami objęto układ zasilania, układ rozrządu, układ zapłonu
oraz kształt komory spalania. Po uzyskaniu pozytywnych wyników badań
poprawki te zostały zatwierdzone do produkcji, a wdrożono je w dwóch
etapach. W pierwszym okresie, tj. od listopada 1982 r., montowano nowy
typ gaźnika, tłumik szmerów ssania i trójkomorowy tłumik wydechu o
zmniejszonych oporach przepływu. Ten pierwszy pakiet zmian ograniczał
zużycie paliwa o 7%. Samochody z, tymi zmianami oznaczono symbolem 650
E. W drugim etapie w czerwcu 1983 r. wprowadzono do produkcji silnik o
oznaczeniu 126A1.076/E, w którym dodatkowo zastosowano głowicę z nowa
wanienkowa komora spalania o mniejszej objętości (stopień sprężania
wzrósł do 8,0), nowy wałek rozrządu powodujący zwiększenie wzniosu
zaworów i zmianę faz rozrządu, a także aparat zapłonowy ze
zmieniona charakterystyką odśrodkowego regulatora kata wyprzedzenia
zapłonu. Rezultatem wprowadzenia zmian w obu etapach było obniżenie
zużycia paliwa o 12%.
W grudniu 1984 r. wprowadzono do produkcji zmodernizowany model
samochodu 126p, znany pod nazwa "face lifting". Modernizacja
wynikała z potrzeby dostosowania pojazdu do przepisów homologacyjnych,
wprowadzonych wówczas w Europie. Wyeliminowano ostre krawędzie na zewnątrz
i wewnątrz. Zastosowano zderzaki 0 obłych kształtach, lepiej
dopasowanych do zarysu nadwozia. Przedni pełnił także funkcję
spoilera, natomiast w tylnym zamocowano nowe lampy świateł cofania i
przeciwmgłowego. Zmieniono kształt i położenie bocznych listew
ochronnych, lusterka zewnętrznego i kratek wlotu powietrza. Rynienki
dachowe osłonięto nakładkami z tworzywa sztucznego. Powiększone
zostały przetłoczenia nadkoli w przednich błotnikach. Zmieniono
konstrukcję tablicy przyrządów, jej poszycie oraz zastosowano nowy
zestaw wskaźników z wyłącznikami klawiszowymi. W centralnej części
tablicy umieszczono kratkę nawiewu powietrza. Poniżej zabudowano
niewielką konsolę z popielniczką, i miejscem na radio. Pod prawa częścią
tablicy mocowano półkę wraz z obudową, głośnika. Zmieniono wystrój
tapicerski wnętrza oraz korbki do otwierania okien i klamki wewnętrzne.
Zastosowano rozrusznik z wyłącznikiem elektromagnetycznym i nowa
dwubiegunową, cewkę zapłonowa, co wyeliminowało rozdzielacz zapłonu.
Wprowadzono dmuchawę w układzie przewietrzania nadwozia, elektryczna
pompkę spryskiwacza szyby przedniej oraz przerywana pracę wycieraczek.
W 1990 r. zastosowano nowy gaźnik o symbolu 28 S1 A oraz wprowadzono
zmiany w oblachowaniu silnika, umożliwiające pobieranie do filtra ciepłego
powietrza z wnętrza komory silnikowej. W gaźniku zwiększono średnicę
osi przepustnicy i ulepszono jej uszczelnienie. Zastosowano nowy zaworek
iglicowy o zwiększonej trwałości oraz zawór elektromagnetyczny dyszy
wolnych obrotów, zapobiegający powstawaniu samozapłonów po wyłączeniu
nagrzanego silnika. Zmodyfikowano także zwrotnice kół przednich przez
dodanie drugiej smarowniczki oraz wprowadzono drobne zmiany w instalacji
elektrycznej.
Następna większa modernizacja nastąpiła w 1994 r., po zmianie właściciela
fabryki. Zmiany wprowadzone przez Fiat Auto Poland objęły nadwozie i
zespoły elektryczne. Złagodzono krawędzie zewnętrznego poszycia
karoserii. Wprowadzono nowe listwy boczne oraz kratki wlotu powietrza.
We wnętrzu zmieniono zestaw wskaźników, wykładzinę tablicy przyrządów,
osłonę dźwigni zmiany biegów oraz zastosowano koło kierownicy z
modelu Cinquecento. Czarny kolor elementów wykończenia zastąpiono
antracytowym. Wprowadzono reflektory z żarówkami typu H4, usprawniono
przewietrzanie wnętrza przez zastosowanie szczelin wylotowych w
tapicerce i szkielecie drzwi. Zastosowano nowe zewnętrzne lusterko
wsteczne z mechanizmem regulacji od strony wnętrza. Usunięto szybkę
uchylna i wprowadzono jednolitą, szybę z nowym spiralnym mechanizmem
opuszczania.
Istotną zmianą było zastosowanie elektronicznego układu zapłonowego
Nanoplex. Mikroprocesor układu sterował jego praca według dwóch
programów, zawierających różne krzywe zmian kata wyprzedzenia zapłonu
dla obciążenia częściowego i pełnego silnika. Informacji o stanie
pracy jednostki napędowej dostarczał czujnik prędkości obrotowej i
położenia wału korbowego oraz dwustanowy czujnik podciśnienia. Układ
zapłonowy został wyposażony w linię diagnostyczna z gniazdem do podłączenia
testera. Poprawił niezawodność pojazdu i ograniczył zużycie paliwa,
w teście miejskim (wg ECE) 0 0,5 dm3/100 km. Zmodernizowany samochód
nosił oznaczenie 126 el. Wersja ze wzbogaconym wyposażeniem 126 el SX.
Kolejna modyfikacja miała miejsce pod koniec 1996 r., a wynikała z
zaostrzenia przepisów w zakresie ochrony środowiska. W tłumiku
wydechu zastosowano katalizator o rdzeniu metalowym, który był
bardziej odporny na drgania. W modelu 126 elx wykorzystano gaźnik typu
FOS 28 S1A1/300, wyposażony w ręczne urządzenie rozruchowe i
elektrozawór, odcinający dopływ paliwa do układu biegu jałowego
przy hamowaniu silnikiem (tzw. funkcja cut-off). Włączenie
"ssania" sygnalizowały lampka kontrolna i sygnał akustyczny.
Zamontowano również układ z wkładem z węgla aktywowanego, pochłaniający
pary paliwa wydostające się ze zbiornika.
Jesienią 1998 r. wprowadzono zagłówki dla pasażerów siedzenia
tylnego.
W sumie w Polsce wyprodukowano 3 mln 318 tys. 674 sztuki Fiatów 126, w
tym w Bielsku-Bielej 1.152.325, a w Tychach 2.166.349. We Włoszech
wytworzono ich 1.352.912 egzemplarzy. W latach 1975-92 wyeksportowano z
Polski ponad 897 tysięcy fiacików, przy czym odbiorcami produktu FSM,
według wielkości, importu były kolejno Włochy, Jugosławia, RFN, Węgry,
Francja, Chiny, Wielka Brytania, Czechosłowacja, Kuba, Belgia, Bułgaria,
Szwajcaria, Grecja, Austria, Holandia, Dania, Cypr, Chile i Nowa
Zelandia.
Teraz żegnamy się z autem, które miało zmotoryzować Polaków i
rzeczywiście ma w tym bardzo poważny udział.
|